آموزش آشپزی

آشپزی / متفرقه / بهداشت و سلامت / سلامت روان / روانشناسی / چگونه کودکی کتابخوان داشته باشیم

چگونه کودکی کتابخوان داشته باشیم

بسم الله الرحمن الرحیم

چگونه کتابخوانی را در فرزندمان رشد بدهیم؟

دكتر خسرو رشيد

عضو هیات علمی گروه روان شناسی دانشگاه بوعلی سینا همدان

 

به بچه هاي خود كه نگاه مي كنيم مي بينيم پيش از رفتن به مدرسه بسيار جستجو گر و كنجكاوند و با علاقه بدنبال يادگيري هستند.اين تلاشها يا به شكل مستقيم و با پرسيدن سوالهاي مختلف از پدر و مادر و بقيه افراد صورت مي گيرد و يا بصورت فعاليتهايي همانند نقاشي كردن،ورق زدن كتابهاي داستان و تماشاي شكل هاي مختلف آن و مانند اينها صورت مي گيرند كه سرانجام به يادگيري منجرمي شوند.امّا با گذشت زمان،آن كودك خواهنده و آن پرسشگرعلاقمند كه براي يافتن پاسخ سوالهاي خود گاه شما را تا مرز انفجار ناشي از پرسشهاي پي درپي پيش مي برد، تبديل به فردي مي شود كه با هزار دوز و كلك هم نمي توانيد كاري كنيد كه كمي هم به فكر يادگيري باشد و دست كم “در برابر اينهمه تلاش و رنج شبانه روزي شما كمي از وقتش را به مطالعه بگذراند!! “.

از نظر شما ناگهان چه بر سر كودكمان آمده است؟چرا كودكي كه اينهمه شوق رفتن به مدرسه داشته است،از اسم درس و درس خواندن فراري مي شود؟در ادامه عوامل بنيادين شكل گيري اين تغييرات و راههاي عملي حل اين مشكل بيان خواهند شد.

1-همه ي ما به تجربه يا از روانشناسان! آموخته ايم كه اگر مي خواهيم ديگران-و فرزند مان- آنچه را كه ما مي خواهيم انجام دهند،مي توانيم از پاداش بهره ببريم.براي مثال با كودك مان قرار مي گذاريم كه براي هر بيست 500 تومان به او مي دهيم و اگر شاگرد اوّل شد برايش دوچرخه مي خريم!.شب هم وقتي به خانه مي آييم با كلّي كيف و خوشحالي بجاي 500 تومان به فرزند درسخوان خود 1000 تومان مي دهيم!.امّا اين كار علاقه دروني او را به درس خواندن از بين مي برد.مي پرسيد پس چكار كنيم؟اگر مي خواهيد علاقه فرزندتان به درس خواندن كم نشود،تا مي توانيد براي موفقيت در چيزي كه خودش به آن علاقه دارد،پاداش در نظر نگيريد.پاداش دادن به كودك علاقمند به درس سبب مي شود كه ديگر بخاطر علاقه اش سراغ يادگيري نرود،بلكه براي پاداش بدنبال آن برود.به فوتباليستها نگاه كنيد!تا پول نگرفته اند چقدر با عشق و علاقه از كلّه ي صبح تا دمِ‌ غروب دنبال توپ مي دوند و همين كه براي بازي پول گرفتند،ديگر بدون پول بازي نمي كنند.مي دانيد چرا،چون ديگر بِهِشان مزّه نمي دهد!،يعني علاقه دروني شان را به بازي از دست مي دهند. باز هم نمي پذيريد و مي گوييد “آقا مگر مي شود؟”.باشد،اگر مي خواهيد به فرزندتان پاداش بدهيد،بدهيد،امّا از پول بعنوان پاداش استفاده نكنيد.پاداش(تقويت) شكل هاي مختلفي دارد كه در صورت نياز مي توانيد از اينگونه روشها پاداش استفاده كنيد.از جمله اين روشها يك لبخند تاييد كننده يا استفاده از واژه هاي تشويقي مستقيم(به خود كودك گفته مي شود)و غير مستقيم(به ديگران گفته مي شود،امّا مي دانيم كه كودك مان آنرا مي شنود-البته،اين گفته ها نيز نيازمند كاربرد روشهايي هستند كه در ادامه توضيح داده شده اند)است.

2- وقتي مي خواهيم از تشويق كلامي استفاده كنيم بايد توجه داشته باشيم كه چه مي گوييم.فرض كنيد مادر خانواده مي گويد:”داريوش،ديدي كيانوش امروز بيست گرفت!”.با اين حرف به كيانوش مي فهمانيد كه آن بيست براي شما ارزش دارد،نه يادگيري و علاقه به مطالعه.امّا همين مادر مي گويد:”مي بيني كيانوش چقدر به درس و مشقش علاقه داره”،يا در حضور كيانوش با همسايه داريم حرف مي زنيم،به تناسب مي گويد:”كيانوشِ همين كه وقت كنه ميره سراغ كتاب”،يا با پيدا كردن بهانه ي مناسب مي گويد:”امروز معلم كيانوش رو ديدم،می گفت چقدر کیانوش شما اطلاعات خوبی داره.من هم گفتم آخه خیلی کتاب می خونه”.در اين موارد مادرعلاقمندي به درس و نيز مطالعه كردن را بعنوان هدف خواستني خود و رفتاري كه از فرزندش انتظار دارد در بين سخنان خود مطرح كرده است(بدون اينكه از پول بعنوان پاداش استفاده كند) و همين رفتارها در كودك شكل مي گيرد.بگذاريد براي نشان دادن نقش نوع سخنان بر رفتار كودك مثالي از بزرگترها بزنيم: در يك ميهماني مي خواهيد همچنان به غذا خوردن ادامه بدهيد كه ناگهان يك خدا نشناس! مي گويد:”آقاي نيك پور به همين زودي سير شدي؟!”.همين نوع تاثير را سخنان شما بر رفتار كودك تان مي گذارد.پس هرگز و هيچگاه وقتي كودك تان حضور دارد و حتي وقتي كه او نيست(براي اينكه ياد بگيريد كه ازاينگونه واژه ها هرگز استفاده نكنيد)نگوييد كه:”درس نخوندن اين بچه ما رو پير كرده”،”تنها كاري كه نمي كنه درس خوندنه”،”انگار نه انگار كه چند روز ديگر امتحان داره”و…اينگونه سخنان فرزندتان را به همان سمتي مي برد كه حرف آن خدا نشناس!در مهماني؛به سوي “درس نخوندن و بي خيال امتحان بودن”.

چگونه کودکی کتابخوان داشته باشیم

3- در ادامه بخش پیشین، به این نکته کلیدی توجه داشته باشید که هنگامی که می خواهید رفتاری را در او افزایش دهید هرگز رفتاری را که در او نیست به او نچسبانید. برای نمونه اگر کودک شما امروز لای کتاب را هم باز نکرده است نباید بگویید که ” از بس کتاب خونده جون نداره” یا نباید به پدرش بگویید که ” کیانوش روزها از مدرسه که میاد می ره توی اتاقش و کتاب می خونه”. این مانند این است که بینی شما 6 سانتی متر انحراف داشته باشد و من به ششما بگویم “چه بینی قلمی خوشگلی دارید!!”. در اینگونه موارد تنها باید اگر رفتاری در راستای کتابخوانی مرد،آن را بیان کنیم.

4-عامل مشكل ساز دیگر به خود ما بر مي گردد.بسياري از ما بزرگترها! با همه ي موي سپيدمان هنوز اين مشكل را داريم كه مطالعه را با درس خواندن برابر مي دانيم و گمان مي كنيم كه هرگاه سخن از مطالعه كودك به ميان مي آيد،منظور خواندن درس و كتابِ مدرسه است،و به همين دليل اينقدر با دقّت اين بخش را داريد مي خوانيد!!.امّا واقعيت اين است كه مطالعه بسيار فراتر از خواندن چند تا كتاب مدرسه است.در همين راستا يكي از كارهاي بنياديني كه در آموزشهاي خود بايد دنبال كنيم اين است كه به همراه كودك يا نوجوان مان به كتابخانه ها و كتابفروشي ها برويم و تلاش كنيم كه فرزندمان با موضوع هاي مختلف و حوزه هاي گوناگون دانش آشنا شود و البته خود ما نيز در اين بين با اين گونه گوني آشنا مي شويم!!.اين كار سبب مي شود كه فرزندمان ضمن آشنايي با حوزه هاي مختلف،هم موضوعهاي مورد علاقه خود را پيدا كند و هم ياد بگيرد كه درس خواندن بخش بسيار كوچك و ناچيزي از مطالعه است.

5-پنجمین عامل و شايد مهمترين عامل بازدارنده ي شكل گيري رفتار مطالعه در كودكان خود شما هستيد و چون اجراي آن به خودِ شما بر مي گردد،توصيه نويسنده اين است كه به آن زياد توجه نكنيد! و يك جوري بخوانيد كه كسي متوجه نشود آنرا خوانده ايد!.آقا و خانمي كه دوست داري فرزندت از تمامي دانش روز آگاه باشد،هرگز از مطالعه خسته نشود و آخَرِ تخصص باشد،خودت در طول روز كه بماند!در طولِ هر ماه دو ساعت مطالعه مي كني؟خيلي از شماها مي گوييد نه و خيلي ها مي گويند آري.آنهايي كه مي گويند آري،كساني هستند كه مي گويند ما داريم اين مجلّه را مي خوانيم،پس اهل مطالعه ايم.در هر صورت،پيشنهاد اين است:مي خواهيد فرزندتان اهل مطالعه باشد،پس خودتان مطالعه كنيد،در خانه مطالعه كنيد،كتاب مطالعه كنيد(نه مجلّه و روزنامه،چون بچه ها خواندن آنها را سرگرمي مي دانند نه مطالعه)،و هر شب مطالعه كنيد.پس در كنار روشهايي كه پيش از اين مطرح شد،بهترين روش براي افزايش علاقه فرزندتان به مطالعه اين است كه زمان ويژه اي از شب را بعنوان وقت مطالعه خانواده وارد برنامه هاي زندگي تان كنيد و براي مثال ساعت 8 تا 9هر شب تلويزيون را خاموش كنيد و هر يك از شما(پدر و مادر) به مطالعه كتاب خود بپردازيد و از فرزند خود نيز بخواهيد كه به مطالعه كتابهاي غير درسي بپردازد.اين كار كليد ايجاد دلبستگی به کتابخوانی و شكل دهي عادت مطالعه در فرزندان تان است.  چگونه کودکی کتابخوان داشته باشیم ، منبع : ashpazi.org


انجمن های آشپزی (آشپزخانه)