آموزش آشپزی

آشپزی / متفرقه / بهداشت و سلامت / اثرات عزت نفس بر شیوه های مقابله با استرس

اثرات عزت نفس بر شیوه های مقابله با استرس

بسم الله الرحمن الرحیم

عزت نفس و اثرات آن بر شیوه های مقابله با استرس:

 

عزّت نفس، يكي از نيازهاي اصلي انساني است كه براي سازگار شدن انسان ضرورت دارد و در رسانيدن او به موفقيت نقش مهمی ايفا مي‎كند. هر چه اين نياز كمتر مرتفع شود؛ امكان فاصله گرفتن از موقعيت و رشد و تعالي كاهش پيدا مي‎كند. اولین گام مزلو[1](1943) در راه روان شناسی انسان گرا، فرمول بندی نظریه جدیدی از انگیزش بود. بر اساس این نظریه، شش نوع نیاز وجود دارد: نیازهای جسمی (فیزیولوژیک)، نیاز به امنیت، نیاز به تعلق داشتن، نیاز به محبت، نیاز به عزت نفس و در بالاترین سطح، نیاز به خودشکوفایی. این نیاز ها در سلسله مراتب منظمی مرتب شده اند، به طوری که ارضای نیازهای پایین تر، موجود زنده را به سوی سطوح بالاتر بعدی سوق می دهد.

عزت نفس از دو بخش با هم مرتبط تشکیل می شود.یکی داشتن احساس اطمینان در برخورد با چالش های زندگی یعنی باور خودتوانمندی و دیگری احساس داشتن صلاحیت برای خوشبخت شدن یعنی احترام به خود یا حرمت نفس است. عزت نفس عبارت است از حس رضایت مندی وخویشتن پذیری که از ارزیابی فرد درباره ارزشمندی ، قدر ومنزلت، جذابیت ، شایستگی ، کفایت و توانایی جهت ارضای تمایلات وخواسته های خود منتج می شود. عزت نفس مقدار ارزشی است که ما به خودمان نسبت می دهیم، این جنبه از خود نیز همانند جنبه های دیگر آن از طریق تعاملات با دیگران اکتساب می گردد. به عبارت دیگر عزت نفس مقدار ارزشی است که ما فکر می کنیم دیگران برای ما به عنوان شخص قائل هستند. در فرهنگ رايج غرب، عزت نفس براي كاركرد موثر و كارآمد،ضروري تلقي مي شود.از ديدگاه شناخت اجتماعي، عزت نفس، ساختار باثباتي است كه كاربردهاي گسترده اي در بازنمايي دانش خويشتن، راهبردهاي شناختي مورد استفاده افراد به هنگام پردازش اطلاعات مرتبط با خويشتن و واكنش هاي انها به چنين اطلاعاتي دارد . کسی که عزت نفس دارد در برابر موقعیت ها و چالش های مختلف زندگی انعطاف نشان می دهد، زیرا به ذهن خود اطمینان دارد و زندگی را شکست تلقی نمی کند و در برخورد با دیگران از قدرت ابراز وجود برخوردار است. فردی که دارای عزت نفس است در شرایط استرس و فشارهای روانی، از خود مقاومت و پایداری نشان می دهد. تحقیقات معلوم کرده است که متغیرهای شخصیتی دیگری مانند خودمختاری، شایستگی، ارتباط و عزت نفس در سلامت ذهنی دخالت دارند. عزّت نفس، متأثر از عوامل دروني و بيروني است. منظور از عوامل دروني، عواملي است كه از درون نشأت مي‎گيرد يا خود شخص آن را ايجاد مي‎كند؛ نقطه‎نظرها، باورها، اعمال يا رفتار. عومل بيروني، همان عوامل محيطي هستند؛ پيام‎هايي كه كلامي و غيركلامي انتقال پيدا مي‎كنند و تجربه‎هايي كه باني و باعث آن پدر، مادر، آموزگاران، اشخاص مهم در زندگي، سازمان‎دهندگان و فرهنگ هستند. بر اساس نظريۀ فروپاشي هويت[2]، افرادي كه سطوح پايين عزت نفس را تجربه مي‎كنند، حتي اتفاقات خوبي را كه برايشان رخ مي‎دهد، به سختي مي‎پذيرند، زيرا خارج از بستر احساس هويت آنان جاي دارد. برعكس، وقتي براي اشخاص داراي عزت نفس بالا اتفاق بدي رخ مي‎دهد، هويت آنان فرو پاشيده نمي‎شود. بر اساس اين الگو، اگر رويدادهاي زندگي موجب شوند كه افراد آنچه را در مورد خود مي‎پندارند تغيير دهند، خطر بروز بيماري براي آنها بيشتر است. اين الگو بر اين فرض مبتني است: افرادي كه خود را براي تجربۀ رويدادهاي مثبت، ناشايست تلقي مي‎كنند، هويت شخصي خود را توسط تجارب زندگي در مخاطره مي‎بينند. همچنین پژوهش ها از موضع مزلو[3] که اعلام می دارد افرادی که عزت نفس بالایی دارند از حرمت و اعتماد به نفس بالایی برخوردارند حمایت می کند. آنها در مقایسه با کسانی که عزت نفس پایینی دارند احساس می کنند شایسته تر و ثمربخش تر هستند. افراد دارای عزت نفس بالا در موقعیت های متعدد بهتر عمل می کنند.

استرس، در نتیجۀ تعامل میان فرد و محیط به وجود می آید و موجب ایجاد ناهماهنگی، چه واقعی و چه غیرواقعی، میان ملزومات یک موقعیت و منابع زیستی، روانی و اجتماعی فرد می شود. بر اساس نظریه ها، چگونگی ارزیابی فرد از هر رویدادی، نقش بنیادی در تعیین مقدار پاسخ استرس و نیز نوع راهبردهای انطباقی ایفا می کند که فرد ممکن است در برخورد با استرس به کار گیرد. رویدادهایی که بصورت تهدید کننده برای فرد تعبیر شده اند و پاسخ های فیزیولوژیکی و رفتاری را فراخوانی می کنند. ضروریات سازگاری با عوامل استرس زا از منابعی چون ناکامی ها، تعارض ها و فشارها ناشی می شوند. افرادي كه كلاً از كفايت و عزت نفس ارزش خود مطمئن نيستند خيلي بيشتر از كساني كه كلاً احساس اطمينان و ايمني مي‎كنند دستخوش تهديد مي‎شوند. شفر[4] (1982) مقابله را پاسخ سازش يافتۀ جسم و روان در مقابل موقعيت‎هاي استرس‎زا تعريف مي‎كند. نحوۀ پاسخ یا واکنش به عوامل تنش‎زا نیز در بروز حالت‎های مثبت یا منفی در افراد نقش دارد. این موضوع در پژوهش‎های متفاوت با عنوان سبک‎های مقابله[5] مورد بررسی قرار گرفته است. پس از وقوع رویداد تنش‎زا بیشتر افراد می‎کوشند یک یا چند سبک مقابله را به کار گیرند تا در سازگاری با موقعیت‎های دشوار و کاهش تأثیرات نامطلوب استرس به آنان کمک کنند. شیوه‎هایی که فرد برای مقابله با استرس انتخاب می‎کند، جزئی از نیمرخ آسیب‎پذیری وی محسوب می‎شود. به کارگیری روش های نامناسب در مواجهه با استرس، ممکن است موجب افزایش آسیب‎پذیری شود؛ در حالی که به کارگیری شیوه‎های مناسب می‎تواند نتایج مثبتی را به دنبال داشته باشد. به گفته بندورا[6](1995)، افرادی که احساس کارایی بالایی دارند معتقدند که می توانند به نحو موثری با وقایع و موقعیت ها برخورد کنند. آنها مشکلات را به جای تهدید، چالش می دانند و فعالانه در جستجوی موقعیت های تازه هستند. احساس کارایی بالا ترس از شکست را کاهش می دهد، سطح آرزوها را بالا می برد و توانایی حل مسئله و تفکر تحلیلی را بهبود می بخشد. بنا بر تحقیقات، والدینی که تحت فشار و استرس قرار دارند، معمولا شیوه های فرزندپروری ناسازگارانه دارند. در نتیجه، خودگردانی هیجانی، دلبستگی و عزت نفس فرزندان آنها می تواند صدمه دیده باشد که در این صورت، برای مهارت های شناختی و اجتماعی آنها عواقب جدی دارند. اشخاصي كه عزت نفس بيشتري دارند، مهار بيشتري بر امور ادراك مي‎كنند. افرادي كه تمايل به حل مسئله دارند، باثبات‎تر، مقاوم‎تر و باجرأت‎ترند و انتظار موفقيت دارند. همچنين اشخاصي كه خود را در حل مشكلات كارامدتر مي‎بينند، در مواجهه با ميزان بالاي عوامل تنش‎زا كمتر به افسردگي دچار مي‎شوند.

تاثیرات عزت نفس بر افسردگی

در تبیین حاصل از نتایج به دست آمده و بررسی مستندات پیشین اشاره می شود که تاثیر مثبت نگرش ها بر فرایند درمان بیماری های روانی بوده و باعث ارتقای احساسات مثبت به خود شده اند. با عزّت نفس زياد با احتمال بيشتري در برابر مشكلات مي‎ايستیم، امّا در شرايط كميِ عزّت نفس احتمال اين كه تسليم شویم و يا از همة توان خود استفاده نكنیم بيشتر می‎شود و اشخاصي كه از عزّت نفس بيشتر برخوردارند در مقايسه با اشخاص فاقد عزّت نفس، در برابر شدايد زندگي و مشكلات مقاومت مي‎كنند. افرادی که عزت نفس پایین دارند، شاید به این دلیل که نمی توانند احساس ارزش خویشتن را پس از شکست ها تقویت و بازسازی کنند ، بیشتر از آنها که عزت نفس بالا دارند، آسیب می بینند. هر دو گروه پس از موفقیت به یک اندازه احساس مثبت به دست می آورند، اما اشخاصی که عزت نفس پایین دارند، پس ازشکست ، بیشتر از آنها که عزت نفس بالا دارند، دچار احساس شرم و سرافکندگی می شوند. فردی که عزت نفس بالا دارد، احساس می کند که زمام امور زندگی خود را در دست داشته و این شخص دارای سلامت روان است و در شرایط استرس و فشارهای روانی، از خود مقاومت و پایداری نشان می دهد درحالیکه افراد با عزت نفس پایین تلاش می کنند از موقعیت های مخاطره آمیز احتمالی که سبب می شود آنها بد به نظر برسند، دوری گزیند.همچنین شکست باعث می شود که راهبردهای شناختی متفاوت، مورد استفاده افراد دارای عزت نفس بالا و پایین برجسته و آشکار شود. در مجموع به نظر می رسد که افراد با عزت نفس بالا در پی بهترین وضعیت هستند و امیدوارانه انتظار بهترین ها را دارند؛ بنابراین، با هدف به حداکثر رساندن روحیه خود، راهبردهای شناختی را به کار می گیرند. در مقابل، آنها که عزت نفس پایین دارند، نگران بدترین وضعیت هستند و انتظار بدترین ها را می کشند بنابراین با هدف به حداقل رساندن دلسردی و روحیه ضعیف، راهبردهای شناختی را به کار می گیرند. اشخاصي كه عزت نفس بيشتري دارند، مهار بيشتري بر امور ادراك مي‎كنند. افرادي كه تمايل به حل مسئله دارند، باثبات‎تر، مقاوم‎تر و باجرأت‎ترند و انتظار موفقيت دارند. همچنين اشخاصي كه خود را در حل مشكلات كارامدتر مي‎بينند، در مواجهه با ميزان بالاي عوامل تنش‎زا كمتر به افسردگي دچار مي‎شوند.بر اساس نظريۀ فروپاشي هويت، افرادي كه سطوح پايين عزت نفس را تجربه مي‎كنند، حتي اتفاقات خوبي را كه برايشان رخ مي‎دهد، به سختي مي‎پذيرند، زيرا خارج از بستر احساس هويت آنان جاي دارد. برعكس، وقتي براي اشخاص داراي عزت نفس بالا اتفاق بدي رخ مي‎دهد، هويت آنان فرو پاشيده نمي‎شود. افراد با عزت نفس بالا در مقایسه با افراد با عزت نفس پایین، پیشنهادات شغلی بیشتری دریافت کرده و کارفرمایان را مطلوب تر ارزیابی کردند. افرادی که عزت نفس پایین داشتند؛ با مشکلات از دست دادن کار، موثرتر کنار آمدند و نسبت به افراد با عزت نفس بالا، مشکلات اجتماعی بیشتری را در سازگاری و کنار آمدن با دیگران تجربه کردند. پژوهش ها نیز نشان می دهد که از دیدگاه شناخت اجتماعی، عزت نفس، ساختار باثباتی است که کاربردهای گسترده ای در بازنمایی دانش خویشتن، راهبردهای شناختی مورد استفاده افراد به هنگام پردازش اطلاعات مرتبط با خویشتن و واکنش های آنها به چنین اطلاعاتی دارد. همچنین پژوهش ها از موضع مزلو(1943) که اعلام می دارد افرادی که عزت نفس بالایی دارند از حرمت و اعتماد به نفس بالایی برخوردارند حمایت می کند. آنها در مقایسه با کسانی که عزت نفس پایینی دارند احساس می کنند شایسته تر و ثمربخش تر هستند. افراد دارای عزت نفس بالا در موقعیت های متعدد بهتر عمل می کنند.

 

[1] Maslow, A. H.

[2] identity disruption theory

[3] Maslow

[4] Shaffer

[5] coping style

[6] Bandura, A.

اثرات عزت نفس بر شیوه های مقابله با استرس ، منبع : ashpazi.org

برچسب :

انجمن های آشپزی (آشپزخانه)