آموزش آشپزی

غیبت

بسم الله الرحمن الرحیم

در قرآن کریم ، سوره ی حجرات آیه ی 12 ، می خوانیم :

«يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اجتَنِبُوا كثَيراً مِنَ الظَّنِّ إنَّ بَعضَ الظَّنِّ إثمٌ وَ لاتَجَسَّسُوا وَلايَغتَبْ بَعضُكُم بَعضاً أيَحِبُّ أحَدَكُم أنْ يَأكُلَ لَحمَ أخيهِ مَيتاً فَكَرِهتُمُوهُ وَ اتَّقُوا اللّه َ إنَّ اللّه َتَوّابٌ رَحيمٌ

ترجمه ی آیه ی فوق :

اى كسانى كه ايمان آورديد! از بسيارى از پندارها اجتناب كنيد زيرا برخى از پندارها گناه است و تجسس نكنيد، و غيبت يكديگر را روا مداريد، آيا فردى از شما دوست دارد گوشت برادر مرده خود را بخورد؟ كه البته از آن بدتان مى آيد و از خدا بترسيد (و توبه كنيد) كه خدا توبه پذير مهربان است.

غیبت کردن

غیبت

حضرت علی علیه السلام می فرمایند :

چون روایتی را شنیدید، آن را بفهمید عمل کنید، نه بشنوید و نقل کنید، زیرا راویان علم فراوان، و عمل کنندگان آن اندکند. (نهج البلاغه ، حکمت 98)

گناهی به نام غیبت

غیبت در لغت به چه معناست :

غيبت در لغت، در غياب ديگران بدگويى كردن و سخن ناخوشايند گفتن نسبت به ديگران است.[1]

اصطلاحا غیبت به چه معنا است :

در اصطلاح غيبت در شرع و اخلاق به معناى گفتگو كردن درباره نقايص و عيوب برادر دينى در غياب او است، به گونه اى كه اگر با خبر شود، ناراحت شود، خواه نقص او از نظر دين و اخلاق باشد، يا از نظر جسم، گفتار و حتّى نقص منزل و لوازم زندگى و امثال آن باشد.[2]

گناهی که غیبت نام دارد :

غیبت گناهی بزرگ حساب می شود و در مکتب اسلام نشان از ناتوانی فرد غیبت کننده دارد .در تعریف صفت ناپسند غیبت از حضرت محمد رسول الله صلّوات اللّه علیه و آله می بینیم که ایشان مى‌فرمایند: «غیبت آن است که برادر دینیت را به آنچه کراهت دارد، یاد کنى»[3] و باید توجه داشت که با عنایت خدای متعال و جلوگیری از زبان ، دوری از بدگویی و پرهیز از این خصلت مذموم ، ان شاء الله مرتکب آن نخواهیم گشت .

در خطبه حجة الوداع آمده است که پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) فرمود: «اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ دِمائَکُمْ وَ اَمْوالَکُمْ وَ اَعْراضَکُمْ عَلَیْکُمْ حَرامٌ کَحُرْمَةِ یَوْمِکُمْ هذَا فى شَهْرِکُمْ هذا فى بَلَدِکُمْ هذا اِنَّ اللّهَ حَرَّمَ الْغَیْبَةَ کَما حَرَّمَ الْمالَ وَ الدَّمَ; اى مردم! خون ها و اموال و آبروى شما بر یکدیگر محترم است مانند احترام امروز و این ماه (ذى الحجه) و این شهر (مکه) خداوند حرام کرده است غیبت را همان گونه که حرام کرده است (تعرّض به) مال و خون را».[4]

واعظ ما بوی حق نشنید بشنو کاین سخن در حضورش نیز میگویم نه غیبت میکنم

(حافظ)

مذمت غیبت کردن

از وصایای حضرت محمد رسول الله (صلوات الله علیه و آله و سلّم) به جناب ابوذر این است که ایشان فرمودند :

يا اباذر: اياك و الغيبة فان الغيبة اشد من الزنا.

قلت: يا رسول الله و لم ذلك بابى انت و امى؟

قال: لانّ الرجل يزنى و يتوب الى الله فيتوب الله عليه، و الغيبة لاتغفر حتى يغفرها صاحبها.[5]

اى ابوذر: خويشتن را از عيبت دور ساز زيرا (گناه) غيبت كردن از (گناه) زنا سخت‏تر است.

گفتم: يا رسول الله پدر و مادرم فداى تو باد، به چه علت؟

فرمود: زيرا شخص، زنا كرده و سپس توبه مى‏كند پيش خدا پس خدا توبه‏اش را مى‏پذيرد (از او در مى‏گذرد) ولى عيبت كننده آمرزيده نمى‏شود مگر آن كسى را كه عيبت كرده، بر او ببخشد و از او در گذرد.

همینطور حضرت امام حسن عسکرى علیه السّلام مى‌فرمایند: «غیبت کردن شما از برادر مؤمنتان بزرگتر است، در حرام بودن از خوردن مردار»[6]

شنیدن غیبت هم حرام است

همانطور که غیبت کردن حرام و گناه کبیره است، گوش دادن به آن هم به اتفاق جمیع فقها حرام است، و پیغمبر اکرم صلّوات اللّه علیه و آله و سلّم مى‌فرمایند: «شنوندۀ غیبت، در حکم غیبت‌کننده است [7]و گوش‌دهندۀ به غیبت یکى از غیبت‌کنندگان است»  [8] . و حضرت صادق علیه وآبائه السّلام مى‌فرماید: «غیبت کردن از مسلمانى به منزلۀ کفر، و شنیدن آن و راضى بودن به آن به منزلۀ شرک است» [9].

غیبت در این موارد جایز است

پیامبر خدا صلوات الله علیه و آله و سلّم : چهار کسند که غیبت کردن از آنها غیبت نیست : فاسقی که فسق خودرا آشکار می سازد ، پیشوای دروغگویی که اگر خوبی کنی ، سپاسگزاری نمی کند و اگر بدی کنی ، نمی بخشد ، کسانی که از سر خنده و شوخی فحش مادر می دهند و کسی که از جماعت مسلمانان کناره گیرد و بر امّت من عیب گیرد و به روی آنها شمشیر کشد .[10]

پیامبر بزرگوار صلی الله علیه و آله : تا کی از بردن نام فاجر خودداری می کنید ؟ رسوایش سازید ، تا مردم از اوبر حذر باشند.[11]

۱) اگر به شخصی ستم شده باشد، جایز است پیش حاکم و قاضی، برای دفاع از خود، ستم ستم کار را آشکار کند.
۲) اگر شخصی در مسأله ای با شما مشورت کند یا درباره ی کسی بپرسد، می توانید و باید عیبی را که در شخص موردنظر وجود دارد، بیان کنید.
۳) اگر مؤمنی با فاسقی دوست شده است و احتمال دارد فاسد شود، باید مؤمن را از احوال فاسق آگاه کنیم.
۴) شهادت دادن به سود مظلوم علیه ظالم در پیش قاضی (واجب است).
۵) بیان احوال کسانی که اهل بدعت و فساد در دین هستند و… .

کفاره ی غیبت کردن

حضرت امام جعفر صادق علیه و آبائه السلام از رسول مکرم اسلام حضرت محمد صلوات الله علیه و آله و سلّم نقل می کنند که :
سئل النبی (صلوات الله علیه و آله و سلّم ) : ما کفارة الاغتیاب قال : تستغفر الله لمن اغتبته کلما ذکرته . [12]
حضرت امام جعفر صادق (علیه و آبائه السلام) : از پیغمبر پرسیدند : کفاره غیبت چیست ؟ فرمود : برای آن کس که غیبتش کردی هر زمان به یادش افتادی از خدا طلب آمرزش کنی .

مانع شدن از غیبت و ترک آن

رهایی از غیبت با لطف خدا و تلاش و عنایت خدای متعال ، جلوگیری از زبان بدگویی و در آخر پرهیز از این خصلت مذموم عدم ارتکاب به این گناه را به ارمغان خواهد آورد .

ذکری برای ترک غیبت

اما چگونه می توان جلوی این گناه کبیره را گرفت ؟

با این ذکر از غیبت کردن جلوگیری کنید
روزی یکی از اولیاء به الیاس و خضر علیهم السّلام شکایت کرد که مردم بسیار غیبت می کنند و حال آن که غیبت از گناهان کبیره است و هر چقدر آن ها را نصیحت می کنم و از غیبت کردن منع می نمایم سخن مرا نمی شنوند و آن عمل قبیح را ترک نمی کنند.

حضرت الیاس علیه السّلام فرمود: چاره این کار آن است که هر کس وارد مجلس شد به او بگو که بگوید: «بِسمِ الله الرَّحمنِ الرَّحیمِ وَ صَلّی اللهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ» که در این صورت خداوند ملکی را بر اهل آن مجلس موکّل می گرداند که هرگاه کسی شروع به غیبت نماید آن ملک او را از آن باز دارد و از حق تعالی سؤال نماید تا آن قوم را از غیبت کردن نگاه دارد.[13]

همچنین حضرت خضر علیه السّلام فرمود: چون کسی در وقت بیرون رفتن از مجلس بگوید «بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحیمِ وَ صَلّی الله عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ» حق تعالی ملکی را می فرستد تا آن که نگذارد که اهل آن مجلس غیبت او را نمایند.[14]

(( اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُم ))

پایگاه اینترنتی ashpazi.org

__________________________________

پي نوشت :

[1]- فرهنگ فارسى عميد، حسن عميد، ج 3، ص 1797، دوره سه جلدى، تهران: انتشارات اميركبير، 1365.

[2]- آداب اسلامى ص 289.

[3]- مکتوب در کتب زیر :

بحار الانوار ج۷۲ ص۲۲۲

صحيح مسلم
– البر والصلة والآداب ، باب تحريم الغيبة
سنن الترمذي
– البر والصلة
سنن أبي داود
– الأدب
مسند الإمام أحمد
– باقي مسند المكثرين
سنن الدارمي
– الرقاق
المصنف
– الأدب
كتاب السنن الكبرى
– الشهادات.

[4]- شرح نهج البلاغه ابن ابى الحدید، ج 9، صفحه 62.

[5]- وسائل ‏الشيعه، ج 12، ص281.

[6] اعلموا ان غیبتکم لاخیکم المؤمن من شیعة آل محمد صلّى اللّه علیه و آله اعظم فى التحریم من المیتة قال اللّه تعالى وَ لاٰ یَغْتَبْ بَعْضُکُمْ بَعْضاً. . . (مستدرک نقل از تفسیر عسکرى) .

[7]- السامع للغیبة احد المغتابین (مستدرک الوسائل کتاب حج باب  ١٣۶ ) .

[8]- الغیبة کفر و المستمع لها و الراضى بها مشرک (مستدرک کتاب حج باب  ١٣۶ ) .

[9]- مستدرك الوسائل ج9 ص133.

[10]- (بحار الأنوار،ج 75، ص 261، ح 64 – منتخب ميزان الحكمة، ص 438) .

[11]- میزان الحکمة ، جلد 9 ، صفحه 4460 حدیث 15526 (حَتّی مَتی ترعَوُونَ عَن ذِکرِ الفاجِر؟ اِهتِکوُهُ حَتّی یُحَذِ ّرَهُ النّاسُ ).

[12]- اصول کافی ، ج 4 ، ص 61.

[13] وسائل الشیعه، ج۷، ص۳۴۲.

[14] عرفان و عبادت، ص۳۵۵.


مرتبط با غیبت :

چهل حدیث « غیبت »

سی حدیث از زبان پاك پیغمبر اعظم(صلوات الله علیه و آله) در مورد غیبت

برچسب :

انجمن های آشپزی (آشپزخانه)